Handhaven in Brabant - Bestuursovereenkomst

Vanaf 1999 zijn er tussen de partners afspraken over handhavingsamenwerking. De eerste Bestuursovereenkomst richtte zich op milieuhandhaving. Sinds 2007 is de Bestuursovereenkomst verbreed naar alle kleursporen van de fysieke leefomgeving. Verder zijn afspraken gemaakt om tot flexibelere en meer vraaggestuurde samenwerking te komen.

Aanvullend op de Bestuursovereenkomst handhaving omgevingsrecht 2007-2012 Noord-Brabant hebben de strafrechterlijke partners - Openbaar Ministerie en Politie - een intentieverklaring over handhavingsamenwerking getekend. In deze verklaring staat dat Openbaar Ministerie en Politie hun strafrechterlijke aandeel in de integrale handhaving leveren.

Zo handhaven we in Brabant
Een belangrijk aspect van de Brabantse handhavingsamenwerking is rechtsgelijkheid. Vergelijkbare overtredingen op een vergelijkbare wijze aanpakken, Brabant breed! Het doel is het komen tot een uniforme en snelle aanpak van overtredingen. De Brabantse Handhavingstrategie houdt in dat op basis van drie verschillende categorieën van overtredingen wordt gehandhaafd. Elke categorie heeft een eigen aanpak en dus een eigen handhavingtraject.
Vanwege de samenloop van wettelijke bevoegdheden met betrekking tot handhaving heeft het handhavingtraject een bestuurs- èn een strafrechterlijke kant. Dit betekent dat bij iedere overtreding samenwerking en afstemming noodzakelijk zijn om te komen tot een effectieve handhaving.

De volgende categorieën overtredingen worden onderscheiden:

• Overtreding met acuut gevaar voor de fysieke leefomgeving
• Categorie 1 overtredingen. Hieronder vallen overtredingen die voldoen aan één of meer van de volgende criteria:
  • Overtredingen met dreigende en/of onomkeerbare schade voor de fysieke leefomgeving van enige betekenis;
  • Overtredingen met (dreigende) risico's voor de volksgezondheid;
  • Overtredingen die duiden op een calculerende en/of malafide instelling van de overtreder en commune delicten met relevantie voor de fysieke leefomgeving;
  • Recidive (bestuursrechtelijk dan wel strafrechtelijk, termijn 5 jaar).
• Categorie 2 overtredingen. Dit zijn alle overige overtredingen.
  

Verder gelden de volgende afspraken:

• Samenloop van overtredingen: Bij de samenloop van categorieën van overtredingen mag er niet lichter worden opgetreden.
• Optreden tegen andere overheden en eigen overheid: Ook hier geldt "afspraak is afspraak". Nog meer dan bij particulieren gelden hier nalevingsdoelen in de sfeer van algemeen normbesef en geloofwaardigheid van de normerende overheid.
• Afwijkingen van de strategie verantwoorden: Afwijken mag want handhaving op maat is de norm, mits dit gemotiveerd gebeurt.

De Bestuursovereenkomst 2007-2012 is hier te downloaden.

Waarom handhaven?
Handhaving is geen doel op zich. Handhaving is één van de instrumenten om naleving van wet- en regelgeving te bevorderen. Als dat (naleef) gedrag met andere instrumenten dan handhaving kan worden bereikt, bijvoorbeeld door communicatie, heeft dat vaak de voorkeur. Om te bepalen of handhaving een nuttig instrument is biedt de Tafel van 11 hulp. De Tafel van 11 is een wetenschappelijk model waarin een 11-tal dimensies de redenen van niet-naleving worden uiteengezet. Het doel van de Tafel van 11 is inzicht te krijgen in de redenen van niet-naleving om vervolgens een mix van instrumenten in te kunnen zetten gericht op het bevorderen van naleefgedrag. Nadere informatie over de Tafel van 11 is te vinden op www.it11.nl/.

Waarom is toezicht, opsporing en sanctionering nodig?
Bij handhaving gaat het om de naleving van publieke contracten. Handhaving van wetten, voorschriften, vergunningen of algemene regels: een gestelde norm. Voordat die norm tot stand kwam is er op tal van manieren commentaar, inspraak en democratische controle mogelijk geweest. En na alle afweging van belangen is de norm vastgelegd in een wet, verordening of besluit: het publieke contract. En zoals dat geldt bij elk contract: afspraak is afspraak.

Naleving is om de volgende redenen belangrijk:
a) De bevestiging van normen gesteld in het belang van:

• de veiligheid, behoud van natuur, landschap, milieu, ruimtelijke kwaliteit, waterhuishouding en de volksgezondheid;
• de geloofwaardigheid van de (normerende) overheid;
• de mogelijkheid tot overheidscontrole (meetvoorschriften c.a.);
• eerlijke concurrentieverhoudingen.

b) Voorkoming van herhaling, beperking van schade en herstel in de oorspronkelijke toestand;
c) Het wegnemen van ongerechtvaardigd voordeel dat de overtreder heeft genoten.